Hamilelikte demir eksikliği anemisi ve beslenme

Melek Bahçeci
Gebelikte demir eksikliği anemisi Gebelik döneminde vücutta bir çok fizyolojik değişim gerçekleşir. Metabolizma vücutta gelişen değişime ayak uydurmaya çalışırken fazla enerji harcar. Enerji ihtiyacının artmasıyla birlikte birçok besin öğesine gereksinimde artar ve karşılanamadığı durumlarda vücutta eksiklikler oluşur. Bu eksikliklerden en önemli ve en çok görülenlerden biri de demir eksikliği anemisidir. Hemoglobin düzeyinin 11 mg/dl’den daha düşük olduğu durumlarda aneminin, hemoglobin düzeyi 7 mg/dl’nin altında ise ciddi demir eksikliği anemisinin tanısı konulur. Demir eksikliği, gebelikte bebeğin gereksinimleri ve kan hacminin artması nedeniyle demir tüketimi artmaktadır.Gebelikte özellikle 2. ve 3. Trimesterde, doğumdan sonra ve emziklilik süresince de günlük gereksinim yüksektir. Gebelerde demir emilimi artmaktaysa da diyetle alınan miktar gereksinimi karşılamayamaz ve vücuttaki demir depolarının durumuna göre ek demir desteği gerekir. Demir eksikliği anemisinde vücutta gerçekleşen fizyolojik değişimler  baş dönmesi,  yorgunluk,  iştahsızlık,  sindirim sistemi bozuklukları,  tırnakların incelmesi,  kısa nefes alıp verme,  avuç içi ve gözdeki solukluk. Bu bulgular bulgular normal gebelerde görülür ise, anemi araştırması yapılır. Aneminin, annelerde; o hastalık ve ölüm oranlarında artma, o düşük doğum riskinde artma, o bağışıklık sisteminde zayıflama, o taşikardi, o yorgunluk, o baş dönmesi ve çalışma kapasitesincde azalma gibi etkileri vardır. Bebeklerde ise, o beyin gelişiminde bozulma, o büyüme gelişiminde gerilik, o dil ve okul gelişiminde bozukluk, o fiziksel aktivitede azalma, o yorgunluk ve dikkat eksikliği, o enfeksiyonlara karşı dirençte azalma etkileri görülebilir. Demir eksikliği anemisinin nedenleri nelerdir?  Annenin depolarının yetersiz olaması yani; yetersiz beslenme düzeyi, protein, C vitamini yetersizliği, fitat, okzalat, posa v.b fazlalığı, vücutta kullanımı düşük bitkisel kaynaklı demir tüketimi,  sık doğumlar ve düşükler,  sık enfeksiyonlar ve özellikle parazit hastalıklar ( Ancylostoma, Necator, malaria) nedeniyle demir depoları boşalmış veya düşük düzeydedir,  barsaklarda emilim bozukluğu gibi durumlar demir eksikliği anemisinin nedenlerindendir. Gebe bireylerin demir eksikliği anemisinden korunması için neler yapılmalı?  Yetkili kişilerden alınmış beslenme eğitimi ve diyet düzenlemeleri,  Doktorun önerdiği demir ve folat desteği,  İlaçların düzenli alınması ve enfeksiyonlardan korunmak gerekir. Hangi besinler demir yönünden zengindir? Kansızlık tedavisinde doğru seçilmiş bir beslenme modelinin önemi büyüktür. Besinlerle alınan demirin vücutta kullanımını bazı faktörler etkiler. Örneğin hayvansal kaynaklı demir vücutta emilimi daha kolayken bitkisel kaynaklı demirin vücutta kolayca emilemez. Bu nedenle demirin en iyi kaynağı sırasıyla kırmızı et, tavuk, balık eti ve yumurtadır. Bitkisel kaynakları ise üzüm ve pekmez, kuru baklagiller, kuru kayısı, kuru üzüm, kuru dut gibi kuru meyveler, yeşil yapraklı sebzeler (brüksel lahanası, ıspanak, pazı)dır. Demirin vücutta emilimini arttırmak için neler yapabiliriz? Demir, C vitamini kaynakları ile birlikte tüketildiğinde emilimi artar. Kalsiyum ve fitat, okzalat, posa kaynağı, çay ve kahve besinlerle birlikte tüketildiğinde ise demirin vücutta emilimi azalır ve kullanılamadan vücuttan atılır. Bu nedenle öncelikle C vitamini, kalsiyum, fitat, okzalat, posa kaynağı, çay ve kahve kaynaklarını iyi bilmemiz gerekir. C vitamini kaynakları; limon, portakal, çilek, kivi, kavun, yeşil ve kırmızı biber, dolmalık biber, karnabahar, brokoli, kara lahana, maydanoz, domates,balkabağı, ıspanak, taze fasülye, bezelye, soğan. Kalsiyum kaynakları; süt ve süt ürünleri, kereviz, şalgam, kekik, taze dereotu, kurutulmuş biberiye, susam, keten tohumu, badem, somon, sardalye, soya peyniri, incir demir emilimini etkileyebilen kalsiyum yönünden zengin besinlerdendir. Fitat kaynakları; Tam tahıllar ve baklagiller dışında bu bileşik fındık, tohumlar, ekmek, pirinç, bezelye, tahıl ve soya ürünlerinde bulunabilir. Tam tahıllar ve baklagiller gibi fitat içeren gıdalar aynı zamanda non-hem demirin çok önemli kaynaklarıdır. Oksalat kaynakları; Ispanak, pancar, lahana, çilek, çay, çikolata, fesleğen, maydanoz ve kekikte de bulunabilir. Öneriler: • Her öğünde C vitamini kaynaklarından olan bol limonlu yeşillikler ve bu yeşilliklerden oluşan karışık bir salata tüketmek, • Yumurta tüketilirken yanına bir miktar portakal, limon tercih edilmesi, • Yumurta haşlama yerine ara sıra menemen yaparak içine; yeşil ve kırmızı biber, domates ve soğanla pişirilmesi, • Ispanağın yanında yoğurt tüketilmemesi ve ıspanağın yumurta ile pişirilmesi, • Kurubaklagil ve tahıllı yemeklerin yanında bol maydanozlu, marullu, domates ve limonlu salata ile tüketilmesi, • Ayrıca bu besinler kıyma, parça et ya da tavukla pişirildiğinde demir alımı artmaktadır. Annelere demir desteği yapılmadığı durumlarda demir depolarının gebelik öncesi düzeye gelebilmesi için 2 yıldan fazla bir süre geçmesi gerekmektedir.
YORUMLAR
Ad Soyad  
Rumuz  
Yorum    
Görüntülenecek veri yok

Diğer Makaleler

Powered By Nar Bilişim